Doelgroeponderzoek Planeconomen 2026

Inzicht in een niche vakgebied, onafhankelijk onderzocht door BLCKBOX

Wie is de planeconoom?

Planeconomie is een vakgebied dat draait om precisie, overzicht en maatschappelijke impact. Maar wie zijn de mensen achter die expertise? En wat drijft hen in hun werk en loopbaan?

Vanuit die vraag is PAS bv in 2024 een strategische samenwerking aangegaan met BLCKBOX Consultancy, een onafhankelijk onderzoeksbureau. Samen voeren zij kwalitatief doelgroeponderzoek uit onder planeconomen werkzaam in Nederland. In 2026 is het onderzoek geactualiseerd en uitgebreid naar een steekproef van N = 112 respondenten.

Het resultaat: een helder beeld van de drijfveren, ambities en beweegredenen van een vakgroep die klein is in omvang, maar groot in invloed.

Kerncijfers uit het onderzoek

Nederland telt momenteel 766 actieve planeconomen. Het is daarmee een relatief kleine, hechte beroepsgroep. Meer dan zes op de tien planeconomen (62,2%) is werkzaam bij een gemeente; 22,6% werkt bij een adviesbureau zoals PAS bv.

De doelgroep is overwegend mannelijk (76%) en hoogopgeleid — ruim de helft heeft een WO-achtergrond, veelal in ruimtelijke ordening, planologie of vastgoed. Opvallend is dat 42,2% van de planeconomen via een zij-instroomtraject in het vakgebied terechtkwam, onder meer vanuit vastgoed, financiën en civiele techniek.

De doelgroep scoort haar werk gemiddeld een 8,01 — een ruime voldoende. Als het geen 10 is, wijst men doorgaans op administratieve lasten, werkdruk of de toenemende regeldruk. Zo'n 85,7% geeft aan de eigen ambities bij de huidige werkgever te kunnen waarmaken.

Wat drijft planeconomen?

De motivatie van planeconomen verschuift gedurende de loopbaan. Bij aanvang trekt vooral de cijfermatige uitdaging aan; naarmate de ervaring groeit, wint de diversiteit van het werk en de betrokkenheid bij gebiedsontwikkeling aan belang.

Als het gaat om een mogelijke overstap naar een andere werkgever, dan zijn de belangrijkste drijfveren vakinhoudelijk van aard:

• 34% wil meer impact kunnen maken
• 21% overweegt een overstap vanwege het team of de collegialiteit
• 19% zoekt meer diversiteit in het werk
• 15% noemt betere arbeidsvoorwaarden als factor — een stijging ten opzichte van 2024

Binnen de werkcultuur staan doorgroeimogelijkheden (36%), leuke collega's (31%) en opleidingsmogelijkheden (19%) bovenaan. Planeconomen hechten aantoonbaar meer waarde aan persoonlijke ontwikkeling en een prettige werkomgeving dan aan formele randvoorwaarden zoals salaris of baanzekerheid.

Bureau of gemeente?

Planeconomen die bij een gemeente werken, waarderen met name de betrokkenheid bij het volledige projectproces (27,1%) en de samenwerking binnen een vaste organisatie (20,3%). Structuur, ambtelijke kennis en een kortere woon-werkafstand spelen eveneens een rol.

Planeconomen bij bureaus kiezen juist voor de snellere leercurve die het werken in meerdere keukens biedt (30,6%) en de flexibiliteit en afwisseling in opdrachten (28,6%). Veel bureau-planeconomen geven aan dat zij op een later moment mogelijk de overstap naar een gemeente overwegen.

Kanalen, kennis en AI

Planeconomen zijn matig actief op social media: gemiddeld 52 minuten per dag, een stijging ten opzichte van 2024. LinkedIn is veruit het meest gebruikte platform (69%), gevolgd door Instagram (27%). Bijna één op de vijf gebruikt geen social media.

Kennis wordt in de eerste plaats opgedaan via het netwerk van buurgemeenten (29%) en door het bijwonen van congressen en beurzen (24%). Werkdruk is de voornaamste reden dat externe kennisopleidingen regelmatig van de agenda vallen.

Ten aanzien van AI toont het onderzoek een opvallend contrast: 79% van de planeconomen gebruikt AI privé, dagelijks of sporadisch. Maar slechts 29% doet dit ook professioneel. De voornaamste drempels: scepsis over veiligheid en twijfels over de betrouwbaarheid van berekeningen. Een duidelijke kans voor organisaties die de stap wél durven zetten.

Wat zegt PAS bv hierover?

Voor PAS bv bevestigt dit onderzoek wat wij dagelijks in de praktijk zien: planeconomen zijn gedreven professionals die zoeken naar impact, variatie en inhoud. Ze zijn loyaal, maar niet onbeweeglijk. De toegenomen aandacht voor doorgroeimogelijkheden en een sterker wordend belang van salaris en baanzekerheid laten zien dat de markt beweegt.

Als adviesbureau gespecialiseerd in planeconomie, gebiedsontwikkeling en grondbeleid willen wij onze opdrachtgevers én professionals zo goed mogelijk bedienen. Dat begint bij kennis: wie is de planeconoom, wat beweegt hem of haar, en hoe blijft het vakgebied aantrekkelijk voor nieuw talent?

Dit onderzoek is dan ook geen eenmalige exercitie. PAS bv en BLCKBOX zetten dit onderzoek voort als een doorlopend monitoringsprogramma. Zo bouwen wij samen aan een stevige kennisbasis over een vakgroep die klein is in getal, maar onmisbaar in de ruimtelijke opgave waar Nederland voor staat.

Meer weten?

Heb je vragen over het onderzoek, de methodiek of de bevindingen? Of ben je benieuwd wat de inzichten kunnen betekenen voor jouw organisatie? Neem dan gerust contact op met PAS bv. Wij denken graag met je mee, of het nu gaat om werving, positionering of de bredere ontwikkelingen in het vakgebied planeconomie.

📩 info@pasbv.nl 📞 030 63 53 400 (Houten) | 0598 61 23 80 (Groningen)