Na de gemeenteraadsverkiezingen begint het echte werk: van woonambitie naar uitvoerbare gebiedsontwikkeling

De gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart zijn voorbij. De ambities zijn uitgesproken, de nieuwe gemeenteraden (worden) geïnstalleerd en colleges zijn in de maak. Maar waar de campagne draaide om plannen en beloftes, begint nu de fase waarin het echt spannend wordt: de uitvoering.

Want hoe eensgezind de verkiezingsprogramma’s ook waren over woningbouw, namelijk ‘meer, sneller en betaalbaar’ is de praktijk weerbarstiger. De stap van ambitie naar realisatie blijkt voor veel gemeenten geen beleidsvraag, maar een financieel en strategisch vraagstuk. En precies daar ligt de uitdaging voor nieuwe raadsleden en wethouders.

Vrijwel alle partijen beloofden meer betaalbare woningen, versnelling van procedures en toekomstbestendige wijken. Tegelijkertijd worden de eisen aan gebiedsontwikkeling steeds hoger. Binnenstedelijk bouwen, investeren in mobiliteit, verduurzaming en het toevoegen van voorzieningen drukken zwaar op de kosten. Daar tegenover staan opbrengsten die onder druk staan door betaalbaarheidseisen. De rek is eruit.

Die spanning wordt verder vergroot door het rijksbeleid. Met de Wet regie volkshuisvesting en de inzet op grootschalige woningbouwlocaties en NOVEX-gebieden stuurt het Rijk nadrukkelijker op aantallen, tempo en prijs. Woningbouw en mobiliteit worden daarbij steeds sterker aan elkaar gekoppeld. Maar waar het Rijk stuurt op output, ligt de uitvoering lokaal. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de grond, de gebiedsontwikkeling en uiteindelijk ook het financiële risico.

Dat maakt deze bestuursperiode fundamenteel anders dan de vorige. Veel grondexploitaties zijn gebaseerd op aannames die inmiddels zijn ingehaald door de werkelijkheid. Kosten zijn gestegen, de rente is hoger en projecten kennen langere doorlooptijden. Tegelijkertijd zijn de maatschappelijke en politieke verwachtingen alleen maar toegenomen.

Voor nieuwe bestuurders betekent dit dat de opgave niet zit in het formuleren van nieuwe ambities, maar in het verkrijgen van grip op wat er al ligt. Dat begint met inzicht in de financiële werkelijkheid. Welke projecten zijn nog haalbaar? Waar zitten de grootste risico’s? En welke plannen vragen om herijking of fasering?

Daarmee komt ook het grondbeleid nadrukkelijk op tafel. De tijd van vrijblijvend faciliteren ligt achter ons. Wie wil sturen op betaalbaarheid, tempo en kwaliteit, moet ook nadenken over de grondpositie en de inzet van instrumenten zoals voorkeursrecht of strategische verwerving. Dat vraagt om bestuurlijke keuzes over regie en risico. Geen keuze maken betekent in de praktijk minder invloed.

Minstens zo belangrijk is het vermogen om te prioriteren. Vrijwel iedere gemeente heeft meer plannen dan financiële ruimte en uitvoeringscapaciteit. Alles tegelijk willen leidt zelden tot versnelling, maar juist tot vertraging en oplopende risico’s. De kunst is om scherp te bepalen welke projecten bijdragen aan de grootste opgaven en welke kunnen wachten.

In de praktijk van PAS bv zien wij dat gebiedsontwikkeling het punt is waar alles samenkomt. Politieke ambitie, financiële haalbaarheid en ruimtelijke kwaliteit moeten hier in balans worden gebracht. Dat vraagt om inzicht, scenario-denken en het expliciet maken van keuzes. Niet om ambities te temperen, maar om te zorgen dat ze daadwerkelijk gerealiseerd kunnen worden.

De verkiezingen van 18 maart hebben richting gegeven. De komende maanden bepalen of die richting ook uitvoerbaar is. Want uiteindelijk geldt: de politiek belooft woningen, maar het gemeentelijk apparaat moet ze mogelijk maken.

Niet op papier, maar in de praktijk van grond, geld en gebiedsontwikkeling.

Daar wordt de komende vier jaar het verschil gemaakt!

Expertise van PAS bv inschakelen voor inzicht en sturing?

De opgaven voor nieuwe raden en colleges zijn groot. Woonambities zijn snel geformuleerd, maar de uitvoering vraagt om inzicht in financiële haalbaarheid, grondposities, risico’s en bestuurlijke keuzes. Juist in de eerste periode na de gemeenteraadsverkiezingen is het belangrijk om scherp te hebben welke plannen uitvoerbaar zijn, waar bijsturing nodig is en hoe regie kan worden gehouden op de woningbouwopgave.

PAS bv helpt gemeenten met inzicht en sturing op het snijvlak van grondbeleid, gebiedsontwikkeling en woningbouw. Zo ontstaat een realistischer beeld van wat nodig is om ambities om te zetten in uitvoerbare plannen.

Neem contact met ons op via info@pasbv.nl of bel 0598 61 23 80 (Groningen) of 030 63 53 400 (Houten).